YENİ TABELADA RAHMİ ÜSTEL İSMİ NEDEN YOK?

Yalova Belediyesi’nin 12 Mayıs 1969 tarihinde Almanya’nın Bad Godesberg kentiyle kardeş şehir ilişkisi kurduğu dönemde Yalova Belediye Başkanı olan Rahmi Üstel’in adının, kardeş şehir ilişkisini anlatan yeni tabelada yer almaması tepki çekti.

Üstel’in oğlu, “Rahmi Üstel’in ismini tabeladan neden kaldırdınız?” diyerek Yalova Belediyesi’ne çağrıda bulundu.

Yalova Belediyesi ile Almanya’nın Bad Godesberg şehri arasında 12 Mayıs 1969 tarihinde kardeş şehir ilişkisi kuruldu. O dönemde Yalova Belediye Başkanlığı görevini Rahmi Üstel yürütürken, Bad Godesberg Belediye Başkanı ise Franz Linz’di.

Kardeş şehir ilişkisine ilişkin parkta daha önce bulunan tabelada dönemin Yalova Belediye Başkanı Rahmi Üstel’in isminin yer aldığı belirtilirken, yenilenen tabelada Üstel’in isminin bulunmaması tartışma konusu oldu.

Rahmi Üstel’in oğlu, tabeladaki değişikliğin gerekçesinin kamuoyuna açıklanmasını isteyerek Yalova Belediyesi’ne şu soruyu yöneltti:“Rahmi Üstel’in ismini tabeladan neden kaldırdınız? Rahmi Üstel’in ayıplı bir durumu mu vardı?”

Üstel’in oğlu, babasının dönemine ilişkin herhangi bir araştırmaya ihtiyaç duyulması halinde Yalova’nın geçmişine tanıklık etmiş kişilerden bilgi alınabileceğini belirterek, “Yalova’nın yakın tarihini bilen insanlara sorulduğunda, Rahmi Üstel’in görev yaptığı dönemde kent için yapılan çalışmalar ve kazandırılan eserler görülecektir” ifadelerini kullandı.

“KARDEŞ ŞEHİR İLİŞKİSİ BUGÜN BAŞLAMADI”

Açıklamasında belediye yönetimine yönelik eleştirilerde de bulunan Üstel’in oğlu, Bad Godesberg ile kardeş şehir ilişkisinin mevcut yönetimden çok daha önce kurulduğuna dikkat çekerek, Yalova’nın geçmişine ve kent hafızasına sahip çıkılması gerektiğini savundu.

Üstel, belediyenin geçmiş dönem yöneticilerinin isimlerini ve kente yaptıkları katkıları siyasi değerlendirmelerin dışında tutması gerektiğini belirterek, “Belediye başkanı, kendisine geçmişten aktarılan bazı siyasi söylemlerin etkisinden çıkmalı. Çünkü kendisi görevde yokken Yalova’nın Bad Godesberg gibi kardeş şehirleri ve geçmişten gelen bir kent tarihi vardı” görüşünü dile getirdi.

“ÖNCELİK KENTİN SORUNLARI OLMALI”

Yalova Belediyesi’nin geçmiş dönemlere ilişkin tartışmalar yerine kentin günlük sorunlarına yoğunlaşması gerektiğini ifade eden Üstel, sokakların temizliği, okul bahçelerinin bakımı ve bozuk yolların onarımı gibi konuların önceliklendirilmesi gerektiğini söyledi.Üstel, açıklamasında babası Rahmi Üstel’in Yalova’ya bıraktığı mirasa da dikkat çekerek, onun döneminde belediye bünyesinde gerçekleştirilen çalışmaların ve kente kazandırılan eserlerin unutulmaması gerektiğini ifade etti.

“BABAM OLDUĞU İÇİN DEĞİL, YALOVALI OLARAK SÖYLÜYORUM”

Rahmi Üstel’in oğlu, açıklamasının yalnızca babasıyla olan bağı nedeniyle yapılmış bir savunma olmadığını özellikle vurguladı.Üstel, “Rahmi Üstel gibi bir babam olduğu için Allah’a şükrediyorum. Ancak ben bunları onun oğlu olarak değil, bir Yalova sakini ve Yalovalı bir vatandaş olarak, haklının hakkını teslim etmek amacıyla söylüyorum” dedi.

Açıklamasının sonunda babasının belediye başkanlığı dönemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Üstel, Rahmi Üstel’in Yalova’ya önemli ölçüde taşınmaz, bina ve eser kazandırdığını belirterek, bu çalışmaların kent hafızasında korunması gerektiğini savundu.Gözler şimdi Yalova Belediyesi’nin, yeni tabelada Rahmi Üstel’in ismine neden yer verilmediğine ilişkin yapacağı açıklamaya çevrildi. Foto: Abdullah Balto Arşivi

Rahmi Üstel kimdir?

Rahmi Üstel (1921–1991), Yalova'nın en uzun süre görev yapan belediye başkanlarından biri ve kentin yakın siyasi tarihinin önemli isimlerinden biridir.Yalova Belediyesi'nin resmi kayıtlarında Üstel'in belediye başkanlığı dönemleri 1951-1952, 1963-1973 ve 1977-1980 olarak yer alıyor.

Yerel tarih araştırmalarında Üstel'in 1921 yılında Yalova'da doğduğu ve 1991 yılında hayatını kaybettiği belirtiliyor. Böylece yaklaşık 70 yıllık yaşamının önemli bir bölümünü Yalova'nın siyasi ve yerel yönetim hayatında geçirdiği görülüyor.Rahmi Üstel'in belediye başkanlığı üç ayrı döneme ayrılıyor:

1951-1952

1963-1973

1977-1980

İlk belediye başkanlığı döneminde görev süresi yaklaşık bir yıl sürdü. Dönemin seçim sisteminde belediye başkanının belediye meclisi tarafından belirlenmesi nedeniyle başkanlık makamında sık değişiklikler yaşandığı, Üstel'in de 1951'de göreve geldiği aktarılıyor.1963'te yeniden belediye başkanı olan Üstel ise 1973 yılına kadar kesintisiz yaklaşık 10 yıl görev yaptı.

1968 seçimlerinde yeniden kazandı

1968 yerel seçimlerinde Rahmi Üstel CHP'nin Yalova Belediye Başkan adayı olarak yarıştı. Yerel seçim sonuçlarına ilişkin yapılan tarih araştırmasında Üstel'in %47 oyla belediye başkanlığını kazandığı belirtiliyor.1973 seçimlerinde ise CHP'nin Mehmet Durmam'ı aday göstermesi üzerine Üstel bu kez Adalet Partisi'nden (AP) aday oldu. Seçimi Mehmet Durmam kazanırken Üstel %37 oy aldı.Ancak Üstel siyasetten çekilmedi.

1977'de yeniden belediye başkanı oldu

1977 yerel seçimlerinde CHP adayı Nusret Sungur ile AP adayı Rahmi Üstel yarıştı. Üstel bu seçimde %58 oy alarak yeniden Yalova Belediye Başkanı seçildi.

Fakat bu dönem uzun sürmedi.

12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından görevinden alındı. Darbe sonrasında Yalova Belediye Başkanlığına Orhan Kurt'un getirildiği çeşitli yerel tarih kaynaklarında ve seçim araştırmalarında aktarılıyor.

Bad Godesberg kardeş şehir anlaşması

Rahmi Üstel'in belediye başkanlığı döneminin Yalova açısından dikkat çekici gelişmelerinden biri de Almanya'nın Bad Godesberg kentiyle kardeş şehir ilişkisi kurulmasıdır.

Araştırmalara göre Yalova ile Bad Godesberg arasında kardeş şehir anlaşması 12 Mayıs 1969'da imzalandı. Almanya tarafında dönemin Bad Godesberg Belediye Başkanı Franz Linz, Yalova tarafında ise Rahmi Üstel bulunuyordu.Alman kaynaklarında Franz Linz'in 1963'ten Bad Godesberg'in 1969'da Bonn'a dahil edilmesine kadar belediye başkanı olduğu ve 12 Mayıs 1969'da Rahmi Üstel ile şehirlerarası dostluk anlaşmasını imzaladığı belirtiliyor.

Yalovam Derneği'nin 2010 yılında gündeme getirdiği bilgiye göre, 1971 yılında dönemin Belediye Başkanı Rahmi Üstel tarafından Yalovalı öğrencilerin İstanbul'da barınabilmesi amacıyla öğrenci yurdu yapılmak üzere Fatih'te 314 metrekarelik bir arsa satın alındı.

Yıllar sonra bu arsanın öğrenci yurdu amacıyla değerlendirilmesi yeniden gündeme geldi. 2014 yılında yapılan açıklamada da arsanın Rahmi Üstel döneminde alındığı, dört katlı ve 13 odalı, 39 öğrenci kapasiteli bir yurt projesinin planlandığı aktarılmıştı.Yalova Belediyesi de 2022 yılında yayımladığı haberde bu araziyi doğruladı ve 1970'li yıllarda Rahmi Üstel döneminde, Yalovalı öğrencilerin İstanbul'daki üniversite eğitimleri sırasında konaklama sorunu yaşamaması amacıyla yurt yapılmak üzere alındığını belirtti.

Kent hafızasındaki yeri

Rahmi Üstel hakkında yalnızca ailesinin değil, dönemin belediye meclis üyelerinin ve Yalova tarihini araştıran gazetecilerin de değerlendirmeleri bulunuyor.

Örneğin dönemin belediye meclis üyelerinden Zeki Serdar, Üstel'in belediye başkanlığını “başarılı” olarak nitelendirirken, Üstel'in siyasi olarak farklı görüşteki meclis üyelerini de dinleyen, hoşgörülü bir başkan olduğunu anlatıyor. Serdar, kendisinin CHP'den meclis üyesi olmasına rağmen Üstel'in AP'den belediye başkanı olduğu dönemde kendisini encümen üyeliğine getirmesinde ısrar ettiğini aktarıyor.

Yalova'nın yakın tarihini araştıran gazeteci Faruk Tezcan da Üstel'in son dönemine ilişkin gözlemlerini aktarırken, onun Yalova için çalışan belediye başkanlarından biri olduğunu ve 1960'ların sonundan itibaren yapılan çalışmalara yakından tanıklık ettiğini belirtiyor.

Dikkat çeken bir ayrıntı

Rahmi Üstel'in toplam görev süresi konusunda internette “12 yıl” ve “14 yıl” şeklinde farklı rakamlar görülebiliyor.Yalova Belediyesi'nin resmi dönem kayıtları esas alındığında:

1951-1952 + 1963-1973 + 1977-1980 = yaklaşık 14 yıl

Bu nedenle “Yalova'da en uzun süre belediye başkanlığı yapan isimlerden biri” ifadesi sağlam biçimde kullanılabilir. Bazı yerel kaynaklar da Üstel'i yaklaşık 14 yıllık toplam görev süresiyle Yalova'nın en uzun süre görev yapan belediye başkanı olarak tanımlıyor.

Bugünkü Yalova açısından önemi

Rahmi Üstel'in adı bugün yalnızca eski belediye başkanları listesinde kalmış değil. Yalova'da Rahmi Üstel Caddesi bulunuyor ve resmi kurumların adreslerinde bu cadde adı halen kullanılıyor.Ayrıca Yalova Belediyesi'nin mevcut resmi eski başkanlar sayfasında Rahmi Üstel, geçmiş dönem belediye başkanları arasında açıkça yer alıyor.