İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BELGESİNDE YENİ STANDART

Ölümlü iş kazalarıyla gündeme gelen Yalova'nın tersaneler bölgesinde yeni yönetmelik dönemi başladı. İşletme izinleri, iş sağlığı ve güvenliği standartları, teknik belgeler ve elektronik kayıt sistemi yeniden düzenlendi. Gözler, yeni kuralların sahada nasıl uygulanacağına çevrildi.

YALOVA – Türkiye'nin gemi inşa ve bakım-onarım sektöründeki önemli merkezlerinden Altınova Tersaneler Bölgesi, yeni bir mevzuat düzenlemesiyle karşı karşıya. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yeri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tersanelerin işletme izinlerinden iş sağlığı ve güvenliği belgelerine, kıyı yapılarının uygunluğundan elektronik kayıt yükümlülüklerine kadar çeşitli alanları kapsayan düzenleme, Altınova'daki işletmeleri de ilgilendiriyor. Ancak asıl mesele, yönetmelikteki hükümlerin kâğıt üzerinde kalmayıp kalmayacağı ve iş güvenliği uygulamalarına nasıl yansıyacağı.

ALTINOVA'DA İŞ KAZALARI GÜNDEMDEKİ YERİNİ KORUYOR

Yalova'nın Altınova ilçesindeki tersanelerde yaşanan ölümlü iş kazaları, iş güvenliği konusunu bölgenin en önemli sorunlarından biri hâline getiriyor.

2025 yılında Altınova'daki bir tersanede 22 yaşındaki Kadir Atalay'ın üzerine vinç düşmesi sonucu hayatını kaybetmesi, 20 Mart 2025'te başka bir tersanede 25 yaşındaki bir işçinin hareket ettirilebilen demir bloklar arasında sıkışarak yaşamını yitirmesi, tehlikeli çalışma koşullarının ağır sonuçlarını ortaya koyan olaylar arasında yer aldı.

2026 yılında da ölümlü kazalar gündeme geldi. Ekim ayında Sefine Tersanesi'nde geminin dış cephe boyama çalışması sırasında yüksekten düşen 20 yaşındaki Yılmaz Çelikbilek hayatını kaybetti. Haziran ayında ise Altınova'daki bir tersanede halat çekerken fenalaşan 40 yaşındaki Serkan Çelik, kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi.

Bu olayların her birinin oluş şekli ve sorumlulukları ayrı ayrı soruşturulması gereken konular. Bununla birlikte, tersanelerdeki iş güvenliği uygulamalarının etkinliği ve denetimlerin sahadaki karşılığı kamuoyu açısından önem taşıyor.

İŞLETME İZİNLERİNDE DENETİM ŞARTI

Yeni yönetmelikle işletme izni belgelerinin en fazla beş yıl süreyle düzenlenmesi ve bu süre içerisinde tesislerin, idarece oluşturulacak İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu tarafından en az bir kez denetlenmesi hükme bağlandı.

Beş yıllık azami izin süresi daha önceki mevzuatta da bulunuyordu. Yeni düzenlemenin önemli noktalarından biri, bu süre içindeki denetim şartının açık biçimde düzenlenmesi.

Altınova'daki tersaneler açısından bu hüküm, işletme izinleri ve mevzuata uygunluk süreçlerinin düzenli biçimde takip edilmesini gerektiriyor.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Yönetmelikte öngörülen en az bir denetim şartı, her tersanenin bütün çalışma alanlarının sürekli denetleneceği anlamına gelmiyor. Denetimlerin kapsamı, niteliği ve sahadaki uygulaması, iş güvenliği bakımından belirleyici olacak.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BELGESİNDE YENİ STANDART

Yönetmelikle işletme izni başvurularında aranan iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi belgesi de güncellendi.

Daha önce belirtilen OHSAS 18001 standardının yerine TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi şartı getirildi.

Bu değişiklik, işletmelerin iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerine ilişkin belgelendirme şartını güncelliyor. Ancak bir belgenin bulunması, tek başına iş kazalarının önleneceği anlamına gelmiyor.

Özellikle ağır metal blokların taşındığı, vinçlerin kullanıldığı, yüksekten çalışma yapılan ve gemilerin bakım-onarım faaliyetlerinin yürütüldüğü tersanelerde risk değerlendirmesi, çalışanların eğitimi, koruyucu ekipmanların doğru kullanımı ve güvenli çalışma prosedürlerinin uygulanması büyük önem taşıyor.

Asıl soru şu: İş güvenliği belgeleri yalnızca dosyalarda mı kalacak, yoksa tersane sahasındaki çalışma koşullarını gerçekten iyileştirecek mi?

KIYI YAPILARI İÇİN EK BELGE ŞARTI

Yeni düzenlemeyle işletme izni başvurularında, dolgu ve kıyı yapılarının onaylı uygulama projelerine uygun biçimde tamamlandığını veya mevcut yapılar için vaziyet planlarının onaylandığını gösteren Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü yazısının sunulması şartı da getirildi.

Bu hüküm, tesislerin kıyı yapılarıyla ilgili teknik ve idari uygunluğunun belgelenmesini amaçlıyor.

Tesis organizasyonu, yerleşim ve bağlama planlarının hazırlanması, değerlendirilmesi ve onaylanması da Bakanlık tarafından hazırlanacak rehbere bağlandı. Bu yeni planlama hükmü, 1 Ocak 2027 tarihinden önce yapılacak başvurular için uygulanmayacak.

TERSANELERİN FAALİYETLERİ ELEKTRONİK ORTAMDA İZLENECEK

Yönetmeliğin bir diğer önemli başlığı, gemi ve su araçlarına ilişkin faaliyetlerin elektronik ortamda kayıt altına alınması.

Tersane işletmecileri, tesislerinde gerçekleştirilen inşa, bakım-onarım, tadilat ve çekek faaliyetlerine ilişkin bilgileri Gemi ve Su Araçları Proje (GSVP) sistemine kaydetmekle yükümlü olacak.

Belirlenen eksikliklerin verilen süre içerisinde giderilmemesi hâlinde tesisin sistem kaydı askıya alınabilecek. Eksiklikler giderilip gerekli başvuru yapıldıktan sonra kayıt yeniden etkinleştirilebilecek.

Bu sistemin etkin uygulanması, tesis faaliyetlerinin izlenebilirliği ve kayıtların düzenli tutulması bakımından önem taşıyor. Bununla birlikte elektronik kayıt yükümlülüğü, tek başına iş güvenliği denetiminin veya sahadaki fiziksel kontrollerin yerini tutmuyor.

DEVİR VE KİRALAMA İŞLEMLERİNE DE YENİ DÜZENLEME

Yönetmelik, tersanelerin devredilmesi veya kiralanması durumunda uygulanacak izin süreçlerini de yeniden düzenliyor.

Tesisin devredilmesi veya kiralanmasının ardından yeni işletmecinin gerekli işletme izni ya da kısmi işletme izni için başvurması gerekiyor. Belirli koşulların karşılanması ve denetim sonucunda mevzuata uygunluğun tespit edilmesi hâlinde, ilgili tesislere bir defaya mahsus olmak üzere iki yıl geçerli kısmi işletme izni düzenlenebilecek.

Tesislerde taşınmaz veya kapasite değişikliği yapılması durumunda, ilgili değişikliklerin organizasyon ve yerleşim planlarına işlenmesi gerekecek. Gerekli görülen durumlarda izin belgeleri yeniden düzenlenebilecek.

Bu hükümler, tesislerin fiilî durumu ile izin belgelerindeki bilgilerin uyumlu tutulmasını amaçlıyor.

ALTINOVA İÇİN BELİRLEYİCİ OLAN YÖNETMELİĞİN UYGULANMASI

Yeni düzenleme, Altınova Tersaneler Bölgesi'ndeki işletmeler açısından izin, belgelendirme, planlama ve kayıt yükümlülüklerini yeniden gündeme getiriyor.

Ancak kamuoyu açısından asıl beklenti, bu idari düzenlemelerin çalışanların hayatını koruyan somut sonuçlara dönüşmesi.

Tersanelerde meydana gelen ölümlü iş kazalarının ardından yalnızca soruşturma başlatılması yeterli değil. Kazaların nedenlerinin belirlenmesi, gerekli önlemlerin alınması, mevzuata aykırılıkların giderilmesi ve güvenli çalışma koşullarının sürekli olarak izlenmesi gerekiyor.

Yeni yönetmelik, denetim ve belgelendirme süreçleri açısından bir çerçeve ortaya koyuyor. Bununla birlikte, düzenlemenin Altınova'daki ölümlü iş kazalarını ne ölçüde azaltacağını bugünden söylemek mümkün değil. Bunun için denetimlerin sonuçlarının, tespit edilen eksikliklerin ve alınan önlemlerin izlenmesi gerekiyor.

GÖZLER BAKANLIĞIN DENETİMLERİNDE

27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelikle birlikte, tersane işletmecilerinin yeni yükümlülükleri takip etmesi gerekecek. Altınova'da ise kamuoyunun beklentisi yalnızca belgelerin tamamlanması değil, iş güvenliğinin günlük çalışma düzeninin ayrılmaz bir parçası hâline gelmesi.

Tersaneler, Yalova ekonomisi ve istihdamı açısından büyük önem taşıyor. Ancak üretim kapasitesi, ihracat ve ekonomik büyüklük kadar çalışanların can güvenliği de öncelikli olmak zorunda.

Yeni yönetmeliğin gerçek başarısı, yalnızca izin belgeleri ve denetim kayıtlarıyla değil, iş kazalarının önlenmesine ve çalışanların güvenli biçimde evlerine dönebilmesine sağladığı katkıyla değerlendirilecek.