Yalova Altınova'daki 484,4 milyon TL'lik tersane projesi kapsamında 350 bin m³ dip taraması yapılması planlanıyor. ÇED raporu görüşe açılan proje, deniz ekosistemi ve su kalitesi üzerindeki olası etkileri nedeniyle tartışma yaratıyor.
Altınova Tavşanlı'daki 484 milyon 400 bin liralık tersane yatırımı kapsamında Marmara Denizi'nden yaklaşık 350 bin metreküp malzeme çıkarılacak. Deniz tabanının 16 metre derinliğe kadar taranmasını öngören proje, deniz canlıları, su kalitesi ve Yalova kıyıları açısından önemli soruları da beraberinde getirdi. Çıkarılacak çamurun içeriği, tarama sırasında oluşacak bulanıklığın etkileri ve deniz ekosisteminin nasıl korunacağı merak konusu oldu.
YALOVA – Yalova'nın Altınova ilçesine bağlı Tavşanlı beldesinde faaliyet gösteren Yalova Gemi Tersanecilik Sanayi ve Ticaret AŞ'nin 484 milyon 400 bin liralık tersane büyütme projesi, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde önemli bir aşamaya geldi. Proje kapsamında ikinci bir yüzer havuz kurulması ve tersane önündeki deniz tabanında yaklaşık 350 bin metreküp dip taraması yapılması planlanıyor.
Ancak yatırımın ekonomik boyutunun yanı sıra deniz çevresine olası etkileri de dikkat çekiyor. Deniz tabanında yapılacak geniş çaplı tarama sırasında ortaya çıkabilecek bulanıklık, dip canlılarının yaşam alanlarının bozulması ve deniz suyuna karışabilecek kirleticiler, projenin çevresel açıdan dikkatle değerlendirilmesini gerektiriyor.
350 BİN METREKÜP DENİZ TABANI YERİNDEN KALDIRILACAK
ÇED raporuna göre tersane önündeki toplam 22 bin 298,34 metrekarelik deniz alanında yaklaşık 350 bin metreküp dip taraması gerçekleştirilecek.
Tarama çalışmalarıyla ikinci ve üçüncü rıhtımların önündeki deniz derinliğinin yaklaşık 12 metreden 16 metreye, birinci rıhtım önündeki derinliğin ise 5 metreden 7,5 metreye çıkarılması hedefleniyor.
Bu çalışmaların amacı daha büyük gemilerin tersaneye yanaşmasını sağlamak. Ancak deniz tabanındaki bu ölçekte bir müdahalenin ekosistem üzerindeki olası sonuçları da önem taşıyor.
DENİZ CANLILARININ YAŞAM ALANLARI ETKİLENEBİLİR
Dip taraması sırasında deniz tabanındaki kum, çamur ve tortular yerinden kaldırılacak. Bu işlem deniz suyunda bulanıklığa neden olabilir. Bulanıklığın artması, deniz canlılarının beslenme ve yaşam koşullarını olumsuz etkileyebilir.
Özellikle deniz tabanında yaşayan midyeler, kabuklular ve diğer küçük organizmalar tarama çalışmalarından doğrudan etkilenebilir. Deniz dibindeki canlıların yaşam alanları ortadan kalkabilir veya üzerlerine çöken tortular nedeniyle zarar görebilir.
Suda oluşacak yoğun bulanıklık, balıkların solungaçlarını, beslenme faaliyetlerini ve yumurtlama alanlarını da etkileyebilir. Tarama sırasında ortaya çıkan tortuların deniz akıntılarıyla başka bölgelere taşınması halinde etkilerin çalışma alanının dışına çıkması da mümkün.
YALOVA KIYILARINA ULAŞABİLİR Mİ?
Projenin Yalova kıyılarına olası etkileri de yanıt bekleyen konular arasında bulunuyor.
Tarama sırasında deniz tabanından kaldırılan tortuların akıntılar ve rüzgârın etkisiyle farklı bölgelere taşınması ihtimali var. Ancak bu etkinin hangi kıyılara ulaşacağı, ne kadar süreceği ve hangi yoğunlukta yaşanacağı konusunda kesin değerlendirme yapabilmek için bölgeye özgü deniz akıntısı modellemelerinin incelenmesi gerekiyor.
Bu nedenle tarama faaliyetinin yalnızca tersane sahasında oluşturacağı etkiler değil, çevredeki deniz alanlarına olası yansımaları da araştırılmalı.
EN ÖNEMLİ SORU: ÇIKARILACAK ÇAMURUN İÇİNDE NE VAR?
Çevresel açıdan en önemli konulardan biri de deniz tabanından çıkarılacak yaklaşık 350 bin metreküp malzemenin içeriği.
Deniz tabanında geçmiş yıllardan birikmiş ağır metaller, petrol türevleri ve endüstriyel kirleticiler bulunabiliyor. Böyle bir durumda tarama sırasında bu maddelerin yeniden suya karışması, deniz canlıları ve su kalitesi açısından risk oluşturabilir.
Bu nedenle sediment analizlerinin hangi noktalardan alındığı, hangi kirleticilerin araştırıldığı ve sonuçların bütün tarama alanını temsil edip etmediği büyük önem taşıyor.
ÇED raporunda yer alan analiz sonuçlarının ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşılması, çevresel risklerin anlaşılması açısından önemli bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor.
350 BİN METREKÜP MALZEME TUZLA AÇIKLARINA TAŞINACAK
ÇED raporunda, tarama sonucunda çıkarılacak malzemenin gerekli izin ve koşullar çerçevesinde İstanbul Tuzla açıklarında bulunan Bakanlık tarafından belirlenmiş deniz döküm alanına taşınması değerlendiriliyor.
Raporda bu alanın Marmara Denizi'nin Çınarcık baseni içerisinde bulunduğu belirtiliyor.
Bu durum çevresel değerlendirmenin yalnızca Altınova'daki tersane sahasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini ortaya koyuyor. Çıkarılan malzemenin taşınması ve denize bırakılması sırasında oluşabilecek etkiler de incelenmeli.
Özellikle döküm alanındaki deniz tabanı canlılarının, su kalitesinin ve ekolojik dengenin nasıl korunacağı açıklığa kavuşturulmalı.
YALOVA KAMUOYU BU SORULARIN YANITINI BEKLİYOR
484 milyon 400 bin liralık yatırımın Altınova tersanelerine sağlayacağı ekonomik katkı kadar Marmara Denizi'nin korunması da önem taşıyor.
Bu kapsamda kamuoyunun yanıtını beklediği sorular şöyle:
Çıkarılacak 350 bin metreküp malzemenin tamamının kimyasal analizleri yapıldı mı?
Deniz tabanındaki ağır metal ve petrol türevlerinin miktarı ne?
Tarama sırasında oluşacak bulanıklığın Yalova kıyılarına ulaşma ihtimali araştırıldı mı?
Balıkların yumurtlama ve üreme dönemleri dikkate alındı mı?
Tuzla açıklarındaki döküm alanının deniz canlılarına etkisi değerlendirildi mi?
Tarama öncesinde ve sonrasında deniz suyu kalitesi ve canlı popülasyonları düzenli olarak izlenecek mi?
Bu soruların yanıtları, projenin çevresel etkilerinin daha sağlıklı değerlendirilmesine katkı sağlayacak.
ÇED RAPORU 10 GÜN BOYUNCA GÖRÜŞE AÇIK
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, projeye ilişkin ÇED raporunun İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenerek son şekline getirildiğini duyurdu.
ÇED Yönetmeliği'nin 14'üncü maddesi kapsamında rapor, 10 takvim günü boyunca halkın görüş ve önerilerine açıldı. Vatandaşlar, sivil toplum kuruluşları ve diğer ilgililer değerlendirmelerini Bakanlığa ve Yalova Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne iletebilecek.
Raporun son şeklinin verilmesi henüz projeye “ÇED Olumlu” kararı verildiği anlamına gelmiyor. Nihai kararın görüş ve değerlendirme sürecinin tamamlanmasının ardından açıklanması bekleniyor.
Yalova'da tersanecilik yatırımı büyürken, Marmara Denizi'nin geleceği de gündemde. Ekonomik yatırımların yanında deniz canlılarının ve doğal yaşam alanlarının korunması için alınacak önlemlerin ne olacağı ise sürecin en önemli başlıklarından biri olacak.