Kuzey Anadolu Fay Sistemi üzerindeki Yalova; İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Düzce ile birlikte yüksek deprem riski taşıyor. 17 Ağustos 1999 depreminde ağır yıkım yaşayan kentte yapı stoğu ve hazırlıklar kritik önem arz ediyor.
Türkiye’nin deprem kuşağında yer alması nedeniyle çok sayıda kent farklı düzeylerde deprem tehlikesiyle karşı karşıya. Ancak özellikle Marmara Bölgesi, Kuzey Anadolu Fay Sistemi’nin Marmara Denizi içerisindeki kolları nedeniyle Türkiye’nin deprem açısından en fazla dikkat çeken bölgelerinin başında geliyor.
Bu tablo içerisinde Yalova’nın konumu ise ayrı bir önem taşıyor. Kuzey Anadolu Fay Sistemi’nin Marmara Denizi’ndeki uzanımlarıyla bağlantılı bir coğrafyada bulunan Yalova, hem geçmişte yaşanan büyük depremler hem de Marmara Denizi’ndeki aktif fay sistemlerine yakınlığı nedeniyle yakından izlenen illerden biri.
MARMARA’NIN DEPREM MERKEZİ: YALOVA
Marmara Bölgesi denildiğinde deprem açısından İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Düzce ve Yalova başta olmak üzere geniş bir alan öne çıkıyor.
Bu kentlerin ortak özelliği, Kuzey Anadolu Fay Sistemi’nin etkilediği bir coğrafyada bulunmaları.
Yalova ise Marmara Denizi’nin güney kıyısındaki konumu nedeniyle dikkat çekiyor. Kentin özellikle Çınarcık Havzası ve Marmara Denizi içerisindeki fay zonlarına yakınlığı, Yalova açısından deprem konusunun yalnızca teorik bir tehlike olmadığını gösteriyor.
17 AĞUSTOS DEPREMİ YALOVA’YI DA VURDU
Marmara’nın deprem hafızasında 17 Ağustos 1999 büyük bir yer tutuyor.
Kocaeli merkezli büyük deprem; Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce başta olmak üzere geniş bir bölgede ağır sonuçlara yol açtı.
Yalova da 1999 depreminde büyük yıkım yaşayan kentlerden biri oldu. Deprem, kentte yapı stokunun dayanıklılığı ve zemin özelliklerinin ne kadar önemli olduğunu acı biçimde ortaya koydu.
Bu nedenle Yalova açısından deprem tehlikesi değerlendirilirken yalnızca fay hattına olan mesafe değil, zemin özellikleri, yapı kalitesi, nüfus yoğunluğu ve kıyıdaki yerleşim alanları birlikte ele alınması gerekiyor.
İSTANBUL, KOCAELİ, SAKARYA, DÜZCE VE YALOVA AYNI DEPREM KUŞAĞINDA
Marmara’daki deprem tehlikesi tek bir kentle sınırlı değil.
İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Düzce ve Yalova, Kuzey Anadolu Fay Sistemi'nin farklı bölümleriyle bağlantılı bir deprem coğrafyasının içerisinde bulunuyor.
Kocaeli, 17 Ağustos 1999 depreminin merkez üssüne yakınlığı nedeniyle Marmara’nın deprem hafızasında önemli bir yere sahip.
Sakarya ve Düzce de geçmişte meydana gelen büyük depremler nedeniyle yüksek deprem tehlikesiyle anılan iller arasında.
Ancak Yalova’nın Marmara Denizi’nin güney kıyısındaki konumu, kenti bölgedeki deprem tartışmalarının önemli başlıklarından biri haline getiriyor.
ÇINARCIK HAVZASI NEDEN ÖNEMLİ?
Yalova açısından Marmara Denizi’nin güneyindeki fay sistemleri özellikle önem taşıyor.
Çınarcık Havzası ve çevresindeki fay yapıları, Marmara Denizi'nin deprem araştırmalarında üzerinde yoğun şekilde durulan alanları arasında bulunuyor.
Bu nedenle Yalova’da deprem tehlikesi konuşulurken yalnızca “Yalova’nın altında fay var mı?” sorusuna odaklanmak yeterli değil.
Asıl değerlendirilmesi gereken konu, Marmara Denizi içerisindeki aktif fay sistemlerinin Yalova ve çevresindeki yerleşimlere oluşturabileceği sismik tehlikenin boyutu.
TEHLİKE SADECE MARMARA İLE SINIRLI DEĞİL
Türkiye’nin deprem gerçeği Marmara’dan ibaret değil.
Doğu Anadolu’da Erzincan, Bingöl, Elazığ, Malatya ve Kahramanmaraş; Ege Bölgesi’nde ise İzmir, Aydın, Manisa ve Denizli çevresi aktif fay sistemleri nedeniyle deprem tehlikesi taşıyan bölgeler arasında bulunuyor.
Ancak Marmara’yı farklılaştıran unsurların başında yüksek nüfus yoğunluğu, yoğun yapılaşma ve ekonomik faaliyetlerin büyük bölümünün bu bölgede toplanmış olması geliyor.
Bu nedenle Marmara’da meydana gelebilecek büyük bir depremin yalnızca bölgesel değil, Türkiye genelinde çok ciddi ekonomik ve sosyal sonuçlar oluşturabileceği değerlendiriliyor.
YALOVA İÇİN ASIL MESELE: HAZIRLIK
Bilim insanları açısından deprem konusunda temel yaklaşım, şehirleri “en tehlikeli” veya “en güvenli” şeklinde sıralamak değil.
Önemli olan; deprem tehlikesini doğru belirlemek, yapı stokunu güçlendirmek, zemine uygun yapılaşmayı sağlamak ve afet hazırlığını tamamlamak.
Yalova açısından da kritik konu bu.
Çünkü Yalova, Marmara’nın deprem gerçeğinin tam içerisinde yer alan kentlerden biri.
1999 depreminin hafızası hâlâ canlıyken, Marmara Denizi’ndeki fay sistemleri üzerindeki bilimsel çalışmalar da devam ediyor.
Bu nedenle Yalova için deprem gerçeği ertelenebilecek bir konu değil.
Marmara’nın deprem riski konuşuluyorsa, Yalova mutlaka bu tablonun merkezindeki illerden biri olarak ele alınmalı.